तांत्रिक शिक्षणासोबत प्रत्यक्ष अनुभव, प्रकल्प निर्मिती आणि एआयमधील करिअरच्या संधींबाबत विद्यार्थ्यांना मार्गदर्शन
औद्योगिक प्रशिक्षण हा विद्यार्थ्यांच्या शैक्षणिक प्रवासातील महत्त्वाचा टप्पा असून, या माध्यमातून विद्यार्थ्यांना प्रत्यक्ष उद्योगविश्वाची ओळख होते. महाविद्यालयीन अभ्यासक्रमात शिकविले जाणारे तांत्रिक ज्ञान प्रत्यक्ष कामामध्ये कशा पद्धतीने वापरले जाते, याची माहिती विद्यार्थ्यांना मिळते. याच पार्श्वभूमीवर ‘गजर ५’ कार्यक्रमात प्रशिक्षणार्थी विद्यार्थ्यांना विविध क्षेत्रांतील संधी, तांत्रिक कौशल्ये आणि उद्योगाच्या अपेक्षा याबाबत सविस्तर मार्गदर्शन करण्यात आले.
विमानतळाच्या कामकाजाची विद्यार्थ्यांना माहिती
कार्यक्रमाला जळगाव विमानतळाचे संचालक हर्ष त्रिपाठी, शासकीय तंत्रनिकेतनचे प्राचार्य प्रसाद चौधरी, पॅशन सॉफ्टवेअरचे संचालक मनोज कुमावत आणि एचआर अपूर्वा कुमावत यांची प्रमुख उपस्थिती होती.
हर्ष त्रिपाठी यांनी विद्यार्थ्यांना विमान वाहतूक क्षेत्रातील विविध करिअरच्या संधींबाबत मार्गदर्शन केले. विमानतळावर विमानांचे आगमन आणि प्रस्थान यासोबतच अनेक विभाग आणि तांत्रिक यंत्रणा कार्यरत असतात. या सर्व विभागांचे कामकाज, त्यामध्ये आवश्यक असणारी कौशल्ये आणि विमान वाहतूक क्षेत्रात उपलब्ध असलेल्या विविध रोजगार व करिअरच्या संधी त्यांनी विद्यार्थ्यांसमोर मांडल्या.
विशेष म्हणजे, सहभागी विद्यार्थ्यांची जळगाव विमानतळावरील औद्योगिक भेट यापूर्वीच पूर्ण झाली होती. त्यामुळे त्या भेटीदरम्यान विद्यार्थ्यांनी प्रत्यक्ष पाहिलेल्या कामकाजावर, अनुभवांवर आणि त्यांच्या मनात निर्माण झालेल्या प्रश्नांवरही कार्यक्रमात चर्चा करण्यात आली. प्रत्यक्ष औद्योगिक भेटीमुळे विद्यार्थ्यांना अभ्यासक्रमातील संकल्पना आणि प्रत्यक्ष कार्यपद्धती यातील संबंध समजण्यास मदत झाली.
सैद्धांतिक ज्ञानासोबत प्रत्यक्ष अनुभव आवश्यक
शासकीय तंत्रनिकेतनचे प्राचार्य प्रसाद चौधरी यांनी महाराष्ट्र राज्य तंत्रशिक्षण मंडळाच्या मार्गदर्शक सूचनांच्या अनुषंगाने औद्योगिक प्रशिक्षणाचे महत्त्व स्पष्ट केले. विद्यार्थ्यांनी महाविद्यालयात आत्मसात केलेले सैद्धांतिक ज्ञान प्रत्यक्ष कामाच्या ठिकाणी वापरणे आवश्यक आहे. त्यामुळे विद्यार्थ्यांच्या तांत्रिक क्षमतेसोबतच समस्या सोडविण्याची क्षमता, कामातील शिस्त, वेळेचे नियोजन आणि व्यावसायिक दृष्टिकोन विकसित होतो, असे त्यांनी सांगितले.
उद्योगक्षेत्रातील बदलत्या गरजांनुसार विद्यार्थ्यांनी स्वतःमध्ये सातत्याने नवीन कौशल्ये विकसित करणे आवश्यक असल्याचेही त्यांनी नमूद केले. भविष्यातील रोजगाराच्या संधींसाठी पदवी किंवा पदविका मिळविण्याबरोबरच प्रत्यक्ष कामाचा अनुभव आणि कौशल्याधारित शिक्षण महत्त्वाचे ठरणार असल्याचे त्यांनी स्पष्ट केले.
१२ आठवड्यांच्या प्रशिक्षणातून विविध कौशल्यांचा विकास
पॅशन सॉफ्टवेअरचे संचालक मनोज कुमावत यांनी विद्यार्थ्यांना १२ आठवड्यांच्या औद्योगिक प्रशिक्षणादरम्यान राबविण्यात येणाऱ्या विविध उपक्रमांची माहिती दिली. प्रशिक्षणामध्ये विद्यार्थ्यांच्या तांत्रिक क्षमतेची चाचणी घेणे, संगणक प्रोग्राम लेखन, प्रत्यक्ष सराव, विविध तांत्रिक उपक्रम आणि प्रकल्प निर्मिती यावर विशेष भर दिला जात असल्याचे त्यांनी सांगितले.
विद्यार्थ्यांनी केवळ तयार प्रकल्प समजून घेण्याऐवजी स्वतः समस्या ओळखून त्यावर तांत्रिक उपाय शोधण्याचा प्रयत्न करावा, यासाठी प्रशिक्षणादरम्यान प्रकल्पाधारित पद्धतीचा वापर केला जात असल्याचे त्यांनी स्पष्ट केले. यामुळे विद्यार्थ्यांमध्ये सर्जनशीलता, तांत्रिक विचार आणि टीमवर्कची भावना विकसित होण्यास मदत होते.
कृत्रिम बुद्धिमत्तेतील संधींची माहिती
संगणक आणि तंत्रज्ञान क्षेत्रामध्ये झपाट्याने होत असलेल्या बदलांचा उल्लेख करत मनोज कुमावत यांनी कृत्रिम बुद्धिमत्ता (AI) क्षेत्रातील वाढत्या संधींबाबतही विद्यार्थ्यांना मार्गदर्शन केले. भविष्यात विविध उद्योगांमध्ये एआय आणि डिजिटल तंत्रज्ञानाचा वापर मोठ्या प्रमाणावर वाढणार असल्याने विद्यार्थ्यांनी या क्षेत्रातील नवीन तंत्रज्ञान समजून घेण्याबरोबरच त्याचा प्रत्यक्ष वापर शिकण्याची गरज असल्याचे त्यांनी सांगितले.
विद्यार्थ्यांनी पारंपरिक पद्धतीने केवळ अभ्यास करण्यापेक्षा नवीन कल्पनांवर काम करून नाविन्यपूर्ण प्रकल्प तयार करावेत, असे आवाहनही त्यांनी केले. समस्या सोडविणाऱ्या आणि समाजाच्या किंवा उद्योगाच्या गरजा लक्षात घेऊन तयार केलेल्या प्रकल्पांना भविष्यात मोठ्या संधी उपलब्ध होऊ शकतात, याकडे त्यांनी लक्ष वेधले.
प्रशिक्षणार्थी विद्यार्थ्यांचा उत्स्फूर्त प्रतिसाद
औद्योगिक प्रशिक्षणार्थी शिवम माळी याने प्रशिक्षणाबद्दल समाधान व्यक्त केले. पॅशन सॉफ्टवेअरमधील प्रशिक्षणादरम्यान कंपनीचे प्रत्यक्ष कामकाज कशा पद्धतीने चालते, प्रकल्पांची निर्मिती कशी केली जाते, संगणक प्रोग्राम लेखनाचा प्रत्यक्ष वापर कसा होतो आणि तांत्रिक ज्ञानाचा उपयोग कामाच्या ठिकाणी कसा केला जातो, याचा अनुभव मिळत असल्याचे त्याने सांगितले.
महाविद्यालयात शिकताना अनेक तांत्रिक संकल्पना सैद्धांतिक स्वरूपात समजतात; मात्र औद्योगिक प्रशिक्षणामुळे त्या संकल्पनांचा प्रत्यक्ष वापर पाहता आणि करता येतो. त्यामुळे आत्मविश्वास वाढण्यास तसेच भविष्यातील करिअरची दिशा निश्चित करण्यास प्रशिक्षणाचा मोठा फायदा होत असल्याचे त्याने नमूद केले.
प्रकल्प निर्मितीवर विशेष भर
कार्यक्रमादरम्यान विद्यार्थ्यांना प्रकल्प निर्मिती आणि तांत्रिक चाचण्यांचे महत्त्वही समजावून सांगण्यात आले. औद्योगिक क्षेत्रात केवळ प्रमाणपत्र किंवा शैक्षणिक पात्रतेपेक्षा एखादी समस्या तांत्रिक पद्धतीने सोडविण्याची क्षमता, प्रत्यक्ष काम करण्याचा अनुभव आणि नवीन तंत्रज्ञान आत्मसात करण्याची तयारी यांना महत्त्व असते. त्यामुळे प्रशिक्षणाच्या कालावधीत विद्यार्थ्यांनी अधिकाधिक प्रत्यक्ष सराव करून आपल्या कौशल्यांमध्ये वाढ करावी, असे मार्गदर्शन करण्यात आले.
उद्योग आणि शिक्षण क्षेत्रातील समन्वयाची गरज
‘गजर ५’ या कार्यक्रमातून शिक्षण संस्था, उद्योगक्षेत्र आणि विद्यार्थ्यांमधील समन्वयाची गरज अधोरेखित झाली. विद्यार्थ्यांना अभ्यासक्रमाबरोबरच उद्योगातील प्रत्यक्ष कामाची ओळख करून दिल्यास त्यांना रोजगाराच्या बदलत्या संधींसाठी अधिक सक्षमपणे तयार करता येते. औद्योगिक भेटी, प्रत्यक्ष प्रशिक्षण, तांत्रिक चाचण्या आणि प्रकल्पाधारित शिक्षण या माध्यमातून विद्यार्थ्यांच्या सर्वांगीण कौशल्यविकासाला चालना मिळू शकते.
जळगाव जिल्ह्यातील विविध महाविद्यालयांमधून आलेल्या सुमारे ७०० विद्यार्थ्यांच्या सहभागामुळे कार्यक्रमाला मोठा प्रतिसाद मिळाला. विद्यार्थ्यांनी वक्त्यांशी संवाद साधत औद्योगिक प्रशिक्षण, विमान वाहतूक, सॉफ्टवेअर क्षेत्र, संगणक प्रोग्रामिंग आणि कृत्रिम बुद्धिमत्ता यांसारख्या विषयांबाबत माहिती जाणून घेतली.
कार्यक्रमाचे सूत्रसंचालन साक्षी सुराणा यांनी केले, तर आभार प्रदर्शन मनोज कुमावत यांनी केले. विद्यार्थ्यांच्या उत्स्फूर्त सहभागामुळे कार्यक्रमाची सांगता उत्साहपूर्ण वातावरणात झाली.