Certified Ethical Hacking Course – Part 7: Legal & Ethical Considerations
या भागात आपण Ethical Hacking मधील सर्वात महत्त्वाचा मुद्दा पाहणार आहोत — म्हणजे कायदेशीर व नैतिक जबाबदारी. हॅकिंग शिकणे, प्रयोग करणे आणि त्याचा वापर करणे योग्य आहे पण फक्त तेव्हा जेव्हा तो नैतिक आणि कायदेशीर मर्यादेत केला जातो.
🔐 Ethical Hacking म्हणजे जबाबदारी
Ethical Hacker म्हणजे असा तज्ज्ञ जो संस्थेला किंवा सिस्टमला हॅक करतो परंतु त्याचा हेतू नुकसान करणे नसतो — तर सुरक्षितता वाढवणे असतो. तो नेहमी मालकाच्या परवानगीने आणि स्पष्ट करारासह काम करतो.
महत्त्वाची आठवण: “Without written permission, every hack is illegal.” — International Cyber Law Council
📜 भारतातील प्रमुख सायबर कायदे (Cyber Laws in India)
भारतामध्ये हॅकिंग, डेटा चोरी, आणि सायबर गुन्ह्यांसाठी काही कठोर कायदे आहेत. खाली त्यांचा सारांश दिला आहे:
| कलम (Section) | वर्णन | शिक्षा |
|---|---|---|
| Section 43 | अनधिकृत प्रवेश, डेटा कॉपी, सिस्टम हानी | ₹1 कोटीपर्यंत नुकसान भरपाई |
| Section 66 | हॅकिंग, डेटा चोरी, प्रणालीत फेरफार | 3 वर्षे तुरुंग + दंड |
| Section 66C/66D | ओळख चोरी, फसवणूक | 7 वर्षांपर्यंत तुरुंग |
| Section 67 | अश्लील माहिती प्रसारित करणे | 5 वर्षे तुरुंग + दंड |
हे सर्व Information Technology Act 2000 आणि त्याच्या 2008 Amendment अंतर्गत येतात. स्रोत: Ministry of Electronics & IT, Govt of India
⚖️ जागतिक कायदे (Global Laws)
अनेक देशांमध्ये सायबर गुन्ह्यांविषयी वेगवेगळे कायदे आहेत:
- Computer Fraud and Abuse Act (CFAA) – USA
- GDPR – Europe: डेटा गोपनीयतेचे कडक नियम.
- UK Computer Misuse Act 1990 – अनधिकृत प्रवेशासाठी दंडनीय अपराध.
🤝 Responsible Hacking (जबाबदार हॅकिंग)
जबाबदार हॅकिंग म्हणजे अशी पद्धत ज्यात हॅकर संस्थेच्या नियमांचे पालन करतो आणि सापडलेल्या कमजोरींची माहिती सुरक्षित मार्गाने देतो.
- नेहमी “Permission First” धोरण पाळा.
- सापडलेल्या बगचा गैरवापर करू नका.
- संस्थेला vulnerability report पाठवा.
- Reward मिळाल्यास दस्तऐवजीकरण ठेवा.
🧾 Hacker’s Code of Conduct
प्रत्येक Ethical Hacker ने खालील नियमांचे पालन करणे गरजेचे आहे:
- मी फक्त त्या सिस्टमवर काम करीन ज्यासाठी मला अधिकृत परवानगी आहे.
- मी कोणतीही वैयक्तिक माहिती गैरवापरासाठी वापरणार नाही.
- मी माझ्या प्रयोगांची नोंद ठेवीन आणि transparency राखीन.
- मी नेहमी कायद्याच्या चौकटीत राहून काम करीन.
💡 Real-World Example
Example: 2018 मध्ये Google ने एका भारतीय security researcher ला ₹1 लाखाचं bounty दिलं कारण त्याने Gmail login system मध्ये एक महत्त्वाची vulnerability शोधली आणि जबाबदारीने report केली. हेच म्हणजे ethical आणि कायदेशीर हॅकिंगचं उत्तम उदाहरण.
📚 Certified Ethical Hacker (CEH) Code
EC-Council च्या CEH प्रमाणपत्रात स्पष्ट सांगितले आहे की प्रत्येक प्रमाणित हॅकरने “Code of Ethics” पाळला पाहिजे, ज्यात confidentiality, integrity, आणि honesty या तीन मुख्य स्तंभांचा समावेश आहे.
Source: EC-Council Code of Ethics
🧩 Best Practices for Ethical Hackers
- सुरक्षित वातावरणात (Virtual Lab) सराव करा.
- Log-keeping करा, प्रत्येक टेस्टचा तपशील जतन करा.
- संस्थेच्या Privacy Policy वाचा आणि पाळा.
- Public disclosure करण्यापूर्वी संस्था कडून परवानगी घ्या.
- Regularly cybersecurity news आणि alerts वाचा.
🚀 निष्कर्ष
हॅकिंग म्हणजे केवळ तांत्रिक कौशल्य नव्हे तर जबाबदारी आहे. कायदेशीर चौकटीत राहून काम केल्यास तुम्ही स्वतःचं नाव, प्रतिष्ठा आणि करिअर दोन्ही वाढवू शकता.
“Ethical hacking is not about breaking systems — it’s about protecting people.”